Τρίτη , Φεβρουάριος 20 2018
Home / Δίαιτα / Φθόριο και τα οφέλη του!

Φθόριο και τα οφέλη του!

Το φθόριο (fluorine) βρίσκεται στο χώμα και στα βράχια της Γης, κυρίως στον φθορίτη και στον κρυολίτη, ωστόσο είναι κατανεμημένο ευ­ρέως και σε άλλα μεταλλεύματα.

Βρίσκεται επίσης στο νερό, στα φυτά, στα ζώα και στις τροφές. Συνήθως απαντάται ως αρνητικά φορτισμένο ιόν, μια μορφή που ονομάζεται φθορίδιo (fluoride) – οι ονομασίες φθόριο και φθορίδιο χρησιμοποιούνται συνή­θως παράλληλα. Το φθόριο είναι ένα αέριο πολύ ενεργό στη φυσική του κατάσταση, συνεπώς στο νερό και τις τροφές είναι ενωμένο με διάφορα μόρια.

Ιδιότητες

Το φθόριο και οι ενώσεις του χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ουρανίου και για πάνω από 100 εμπορικές φθοροχημικές ενώσεις, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων πλαστικών υψηλής θερμοκρασίας. Στον άνθρωπο προστατεύει τα δόντια αλλά μπορεί να έχει παρενέργειες οι οποίες είναι σήμερα υπό διερεύνηση.

Το 50% του φθορίου που προσλαμβάνε­ται από τη διατροφή και το νερό απορροφάται από το γαστρεντερικό σύστημα μετά από περίπου 30 λεπτά. Οι συγκεντρώσεις φθορίου στα υγρά και στους ιστούς του σώματος είναι ανάλογες των μακροχρόνιων προσλήψεων – αυτό σημαίνει ότι το φθόριο στον οργανισμό δεν ρυθμίζεται ομοιοστατικά. Περίπου το  99% του φθορίου στον οργανισμό βρίσκεται στους σκληρούς ιστούς (οστά και δόντια). Η απομάκρυνση του απορροφώμενου φθορίου πραγματοποι­είται σχεδόν αποκλειστικά από τους νεφρούς και η η αποβολή του από τα ούρα αντανακλά σε γενικές γραμμές τη διαιτητική πρόσληψη.

Γενικά, η βιοδιαθεσιμότητα του φθορίου είναι υψηλή, μπορεί ωστόσο να επηρεαστεί από το μέσο με το οποίο προσλαμβάνεται. Στους υγιείς, νέους και μεσήλικες, το 50% του απορροφώμενου φθορίου κατακρα­τείται προσλαμβανόμενο από τους επιμεταλ­λωμένους ιστούς, ενώ το 50% αποβάλλεται με τα ούρα. Στα μικρά παιδιά, έως και το 80% μπορεί να κατακρατηθεί λόγω της αυξημέ­νης απορρόφησης από τον αναπτυσσόμενο σκελετό και τα δόντια. Όταν το φθόριο προσλαμβάνεται με γάλα και τροφές που περιέχουν υψηλές ποσότητες ασβεστίου, η απορρόφηση μειώνεται κατά 10-25%.

Οφέλη

Η πρόσληψη επαρκούς ποσότητας φθορίου είναι σημαντική για τον έλεγχο της τερηδόνας των δοντιών ενώ η έλλειψη φθορίου σε οποιαδήποτε ηλικία θέτει το άτομο σε κίνδυνο ανάπτυξης τερηδόνας.

Το γεγονός αυτό ήταν ιδιαίτερα εμφανές στο παρελθόν, όταν η συχνότητα εμφάνισης τερηδόνας σε χωριά και πόλεις που δεν διέθεταν φθοριωμένο νερό ήταν πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που χαρακτήριζε κοινότητες που διέθε­ταν φθοριωμένο νερό. Τόσο η μεταφορά των τροφίμων και  ποτών από τη μια περιοχή στην άλλη όσο και η χρήση φθοριούχων προϊόντων για τα δόντια δεν επιτρέπουν σήμερα να φανεί ξεκάθαρα αυτή η διαφορά. Η διαφορά στη συχνότητα εμφάνισης της τερηδόνας μεταξύ των φθοριωμένων και των μη περιοχών τις ΗΠΑ ήταν περίπου 18% σύμφωνα με μια μελέτη που πραγματοποι­ήθηκε τα έτη 1986-1987 ενώ παλαιότερες μελέτες είχαν αναφέρει διαφορές της τάξης του 50%.

Επίσης, το φθόριο, σε σχετικά υψηλά επίπεδα πρόσληψης, παρουσιάζει την μοναδική ικανότητα να ενεργοποιεί το σχηματισμό νέου οστού και, λόγω της ιδιότητας αυτής έχει χρησιμοποιηθεί ως πειραματικό φάρμακο για τη θεραπεία της οστεοπόρωσης.

loading...

Τοξικότητα και ενδεχόμενες παρενέργειες

Όπως και άλλα ιχνοστοιχεία, το φθόριο είναι τοξικό όταν προσλαμβάνεται σε υπερβολικές ποσότητες, ύστερα από χρόνια πρόσληψη. Παρατηρείται τοξίκωση της αδαμαντίνης και του σκελετού κάτι που εξαρτάται από τη δοσολογία.

Η υπερβολική φθορίωση της αδαμαντίνης χρωματίζει τα δόντια με λευκές ή καφετί κηλίδες (Dental fluorosis) και η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά τα μπροστινά δόντια. Ωστόσο, ο κίνδυνος της τοξίκωσης από φθόριο δεν υφίσταται μετά την ηλικία των 8 ετών. Πάντως η ήπια τοξίκωση από φθόριο (η οποία δεν γίνεται άμεσα αντιληπτή) μπορεί να κάνει την αδαμαντίνη πιο ανθεκτική στην τερηδόνα.

Παρενέργειες μπορεί να υπάρξουν και από την τοξίκωση του σκελετού από φθόριο, η οποία επιτελείται σε τρία στάδια. Το στάδιο 1 χαρακτηρίζεται από περιστασιακή κάμψη ή πόνο στις αρθρώσεις καθώς και ορισμένου βαθμού οστεοποίηση της λεκάνης και των σπονδύλων, ενώ τα κλινικά συμπτώματα των σταδίων 2 και 3, τα οποία μπορεί να οδηγή­σουν και στην αναπηρία, περιλαμβάνουν οστεοποίηση των συνδέσμων, οστεοσκλήρυνση, εξοστώσεις και πιθανόν οστεοπόρωση των μακρών οστών, έκπτωση του μυϊκού ιστού και νευρολογικές αλλοιώσεις που οφείλονται στην υπεροστεοποίηση των σπονδύλων. Όλα αυτά εξαρτώνται από τη δοσολογία.

Το μεγαλύτερο μέρος των επιδημιολογικών ερευνών δείχνει ότι η πρόσληψη τουλάχιστον 10 mg την ημέρα για δέκα ή και περισσότερα χρόνια είναι απαραίτητη για την πρόκληση κλινικών συμπτωμάτων της ηπιότερης μορφής της κατάστασης αυτής. Η σκελετική τοξίκωση από φθόριο η οποία οδηγεί σε αναπηρία είναι εξαιρετικά σπάνια, για παράδειγμα, μόνο πέντε τέτοιες περιπτώσεις έχουν επιβεβαιωθεί στις ΗΠΑ από τα μέσα της δε­καετίας του 1960.

Επαρκής και ανώτατη δοσολογία

Το 1997, το Αμερικανικό Συμβούλιο Τρο­φίμων και Διατροφής όρισε τις τιμές για τις επαρκείς ποσότητες του φθορίου υπονοώντας ότι είναι ωφέλιμο αλλά όχι απαραίτητο θρεπτικό συστατικό.

  • για τα βρέφη 0,01 mg για τους πρώτους 6 μήνες
  • 0,5 mg για μωρά 7-12 μηνών
  • 0,7 mg για παιδιά 1-3 ετών
  • 1,0 mg για παιδιά 4-8 ετών
  • 2,0 mg για παιδιά 9-13 ετών
  • 3,0 mg για εφήβους 14-18
  • 4,0 mg για ενή­λικες άνδρες και άνω των 19 ετών
  • 3,0 mg για έφηβες και ενήλικες γυναίκες άνω των 14 ετών, συμπεριλαμ­βανομένων των εγκύων και των θηλαζουσών.

Οι παραπάνω τιμές αφορούν τις προσλήψεις του φθορίου (από όλες τις πηγές) που απαιτούνται για τη μέγιστη ελάττωση της συχνότητας εμφάνι­σης τερηδόνας χωρίς να προκαλούνται παρενέργειες.

Με βάση τα στοιχεία που αφορούν τη συσχέτιση μεταξύ των υψηλών προσλή­ψεων φθορίου και τον κίνδυνο ανάπτυξης το­ξίκωσης σε παιδιά (άνω των 8 ετών) και ενήλικες, το Αμερικανικό Συμβούλιο Τροφίμων και Δια­τροφής έχει ορίσει τα ανεκτά ανώτερα όρια για το φθόριο στα 10 mg/ημέρα για τα παιδιά (άνω των 8 ετών), τους εφήβους και τους ενηλίκους, καθώς και για τις έγκυες και τις θηλάζουσες γυναίκες. Τα ανώτατα επίπεδα της ημερήσιας πρόσληψης είναι αυτά που πιθανότητα δεν ενέχουν κανένα κίνδυνο παρενεργειών για την την υγεία.

Στις ΗΠΑ, όπου υπάρχουν στοιχεία, οι ενήλικες λαμβάνουν 1,5 μέχρι 6,6 mg την ημέρα. Να σημειωθεί ότι τα άτομα που πίνουν περισσότερο νερό π.χ. οι αθλητές και όσοι κάνουν χειρωνακτική εργασία λαμβάνουν και μεγαλύτερη ποσότητα φθορίου. Από την άλλη μεριά το γάλα έχει πολύ λίγο φθόριο.

Η θανατηφόρος δόση για τους περισσότερους ενήλικες, εκτιμάται σε 5 έως 10 γραμμάρια την ημέρα.

Αξίζει να δείτε...

Έλλειψη του ενζύμου G6PD και τι μας προκαλεί;

Πρόκειται για την απόλυτη έλλειψη του ενζύμου G6PD (6 φωσφορική δευδρογονάση της γλυκόζης), ενός ενζύμου ...