Παρασκευή , Ιούλιος 20 2018
Home / Βιταμίνες / Πόσο σελήνιο χρειαζόμαστε; Ποια είναι τα οφέλη του για την υγεία;

Πόσο σελήνιο χρειαζόμαστε; Ποια είναι τα οφέλη του για την υγεία;

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για τον ρόλο του σεληνίου στη διατροφή. Καθώς στην Ευρώπη παρατηρείται μια απότομη μείωση των προσλήψεων σεληνίου, έντονη ανησυχία εκφράζεται για το ότι οριακές ελλείψεις μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων ασθενειών, όπως ο καρκίνος και οι καρδιοπάθειες. Τι μπορεί, όμως, να γίνει επ΄αυτού;

Κατάθλιψη, άγχος, δυσλειτουργίες του θυρεοειδή, ανεπάρκειες και προβλήματα του ανοσοποιητικού συστήματος, άσθμα, ψωρίαση, ρευματοειδής αρθρίτιδα, καταρράκτης, πολυκυστικές ωοθήκες, ηπατικές βλάβες, καρδιοπάθειες, καρκίνος, AIDS. Αυτές είναι μερικές από τις ασθένειες τις οποίες, προλαμβάνει και μάχεται το αντιοξειδωτικό ιχνοστοιχείο σελήνιο.

Πηγές του σεληνίου

Το σελήνιο βρίσκεται στο έδαφος, συγκεντρώνεται στα φυτά και, κατ’ αυτόν τον τρόπο, περνάει στην τροφική αλυσίδα. Το σελήνιο βρίσκεται στα περισσότερα τρόφιμα. Πολύ καλές πηγές σεληνίου αποτελούν τα καρύδια (κυρίως τα καρύδια Βραζιλίας), τα ψάρια (σαρδέλα), τα θαλασσινά, τα εντόσθια (νεφρά και συκώτι) και το κρέας. Τα δημητριακά, τα λαχανικά και άλλα φυτά περιέχουν σελήνιο, αλλά η ποσότητα που περιέχουν ποικίλλει ανάλογα με το έδαφος στο οποίο μεγαλώνουν. Το ευρωπαϊκό έδαφος είναι σχετικά φτωχό σε σελήνιο σε σχέση με άλλες χώρες, όπως για παράδειγμα η Αμερική, ο Καναδάς και η Κίνα.

Σελήνιο περιέχουν τα πλήρη δημητριακά, οι ηλιόσποροι, το καστανό ρύζι και τα κρεμμύδια.

Προσλήψεις

Η πρόσληψη του σεληνίου στη Βόρεια Ευρώπη έχει γενικά μειωθεί αρκετά τις τελευταίες δεκαετίες. Τη δεκαετία του ‘70, οι προσλήψεις ήταν περίπου 60-70 μg ημερησίως, ενώ σήμερα η πρόσληψη εκτιμάται μόνο σε 30 μg ημερησίως για τις γυναίκες και 40 μg αντίστοιχα για τους άντρες, ποσότητα που αντιστοιχεί στη μισή περίπου της συνιστώμενης ημερησίως. Η αιτία της μείωσης πιστεύεται ότι έγκειται στη μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στο εγχώριο και όχι στο εισαγόμενο σιτάρι από τον Καναδά ή την Αμερική, το οποίο περιέχει μέχρι και 50 φορές περισσότερο σελήνιο από το ευρωπαϊκό. Μεγάλο ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός ότι η Φινλανδία εισήγαγε το σελήνιο στα λιπάσματα της τη δεκαετία του ΄80 και τα επίπεδα έχουν αυξηθεί αντίστοιχα.

Πάντως,τα επίπεδα σελήνιο- πρωτεϊνών φαίνεται να προσεγγίζουν τα ανώτατα όρια σχετικά εύκολα, όταν υπάρχει μια φυσιολογική διαιτητική πρόσληψη, ενώ δεν παρουσιάζουν περαιτέρω αύξηση με συμπληρωματική χορήγηση. Η άποψη αυτή είναι σύμφωνη με μια πρόσφατη ανασκόπηση σχετικά με τα συμπληρώματα αντιοξειδωτικών ουσιών, η οποία έδειξε ότι δεν υπάρχουν ξεκάθαρα οφέλη από την επιπρόσθετη πρόσληψη σεληνίου από μη διατροφικές πηγές. Οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να εξασφαλίσουν επαρκείς προσλήψεις σεληνίου μέσω ποικιλίας στη διατροφή τους.

Ανεπάρκεια

Παρόλο που οι προσλήψεις σεληνίου βρίσκονται σε χαμηλά επίπεδα, δεν παρουσιάζονται εμφανή σημάδια έλλειψης στην Ευρώπη. Παρ’ όλα αυτά, προσλήψεις σεληνίου σε επίπεδα κατώτερα των επιθυμητών μπορεί να έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση της παραγωγής σελήνιο-πρωτεΐνων, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει την επιδιόρθωση του DNA, να εξασθενίσει τις ανοσολογικές και αντιφλεγμονώδεις αντιδράσεις του οργανισμού και να μειώσει την προστασία ενάντια σε ασθένειες, όπως ο καρκίνος και οι καρδιοπάθειες.

– Σελήνιο και καρκίνος

Ο ρόλος του σεληνίου στην ανάπτυξη του καρκίνου μελετήθηκε εκτενώς πρόσφατα. Παρόλο που υπάρχουν πιθανοί μηχανισμοί με τους οποίους οι σελήνιο-πρωτεΐνες θα μπορούσαν να μειώσουν την πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου (για παράδειγμα, εξουδετερώνοντας τις ελεύθερες ρίζες που προκαλούν βλάβες στο DNA), φάνηκε τελικά πως οι ενδείξεις για το ότι τα τρόφιμα που περιέχουν σελήνιο προστατεύουν τον άνθρωπο από τον κίνδυνο ανάπτυξης οποιασδήποτε μορφής καρκίνου, πλην του καρκίνου του προστάτη, είναι περιορισμένες. Οι σελήνιο-πρωτεΐνες μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του προστάτη, επειδή συμμετέχουν στην παραγωγή της τεστοστερόνης, ορμόνης που αποτελεί σημαντικό ρυθμιστή, τόσο της φυσιολογικής όσο και της μη φυσιολογικής ανάπτυξής του.

-Καρδιαγγειακές ασθένειες

loading...

Ο καρδιακός μυς είναι από τους πρώτους που επηρεάζεται από ανεπάρκεια σεληνίου. Μετά την καταστροφή των κυτταρικών μεμβρανών, τα φυσιολογικά κύτταρα αντικαθίστανται από ινοβλάστες, κατάσταση η οποία οδηγεί σε μυοκαρδιοπάθεια. Ενδημική μυοκαρδιοπάθεια (νόσος του Keshan) εμφανίζεται κυρίως σε παιδιά και γυναίκες στην Κίνα. Μυοκαρδιοπάθεια και μυϊκή αδυναμία έχουν παρατηρηθεί σε μερικούς ασθενείς με παρεντερική χορήγηση υγρών χωρίς προσθήκη σεληνίου.

Πάντως, μια μετα-ανάλυση δεκατριών ερευνών παρατήρησης, οι οποίες μελέτησαν τον ρόλο του σεληνίου στις καρδιοπάθειες, βρήκε μια μέτρια, αρνητική συσχέτιση ανάμεσα σε δείκτες των επιπέδων σεληνίου στον οργανισμό και στον κίνδυνο εκδήλωσης καρδιοπάθειας. Ωστόσο, έρευνες σε πληθυσμούς με σημαντική έλλειψη σεληνίου, δεν ανέδειξαν επαρκή στοιχεία για τον καρδιοπροστατευτικό ρόλο του σεληνίου και οι μελέτες όπου γίνεται συμπληρωματική χορήγηση δεν καταλήγουν σε σαφή συμπεράσματα.

-Άλλες ασθένειες

Η ανεπάρκεια σεληνίου συνδέεται επίσης με την ανδρική υπογονιμότητα και τη νόσο Kashin-Beck, ένα είδος οστεοαρθρίτιδας που εμφανίζεται σε ορισμένες περιοχές χαμηλού σεληνίου όπως στην Κίνα, στο Θιβέτ και στη Σιβηρία. Η έλλειψη σεληνίου μπορεί να επιδεινώνει την έλλειψη ιωδίου, αυξάνοντας δυνητικά τον κίνδυνο κρετινισμού σε βρέφη. Αντίθετα, η πρόσληψη του σεληνίου στη Βόρεια Ευρώπη έχει γενικά μειωθεί αρκετά τις τελευταίες δεκαετίες, λόγω της μεγαλύτερης κατανάλωσης εισαγόμενων σιτηρών που περιέχουν μέχρι και 50 φορές περισσότερο σελήνιο.

Προστατευτική δράση

Κύρια λειτουργία του σεληνίου είναι να εμποδίζει την οξείδωση των λιπιδίων ως ένα συστατικό του ενζύμου γλουταθειόνης υπεροξειδάσης. Είναι ένα σημαντικό αντιοξειδωτικό, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με βιταμίνη Ε. Προστατεύει το ανοσοποιητικό προλαμβάνοντας τον σχηματισμό ελευθέρων ριζών που μπορούν να βλάψουν το σώμα. Παίζει έναν σημαντικό ρόλο στο να ρυθμίζει τις επιδράσεις της ορμόνης του θυρεοειδούς στον μεταβολισμό των λιπών.

Το σελήνιο έχει επίσης βρεθεί ότι λειτουργεί προληπτικά κατά του σχηματισμού συγκεκριμένων τύπων όγκων. Μια μελέτη βρήκε ότι οι άνδρες που έπαιρναν 200 mcg σεληνίου καθημερινά για πάνω από δέκα χρόνια είχαν 50% λιγότερο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο των πνευμόνων, του προστάτη και του ορθού εντέρου σε σύγκριση με τους άνδρες που δεν έπαιρναν.

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για τον ρόλο του σεληνίου στη διατροφή. Καθώς στην Ευρώπη παρατηρείται μια απότομη μείωση των προσλήψεων σεληνίου, έντονη ανησυχία εκφράζεται για το ότι οριακές ελλείψεις μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων ασθενειών, όπως ο καρκίνος και οι καρδιοπάθειες.
Πηγές 

Το σελήνιο βρίσκεται στο έδαφος, συγκεντρώνεται στα φυτά και, κατ’ αυτόν τον τρόπο, περνάει στην τροφική αλυσίδα. Το σελήνιο βρίσκεται στα περισσότερα τρόφιμα. Πολύ καλές πηγές σεληνίου αποτελούν τα καρύδια (κυρίως τα καρύδια Βραζιλίας), τα ψάρια (σαρδέλα), τα θαλασσινά, τα εντόσθια (νεφρά και συκώτι) και το κρέας. Τα δημητριακά, τα λαχανικά και άλλα φυτά περιέχουν σελήνιο, αλλά η ποσότητα που περιέχουν ποικίλλει ανάλογα με το έδαφος στο οποίο μεγαλώνουν. Το ευρωπαϊκό έδαφος είναι σχετικά φτωχό σε σελήνιο σε σχέση με άλλες χώρες, όπως για παράδειγμα η Αμερική, ο Καναδάς και η Κίνα.

Σελήνιο περιέχουν τα πλήρη δημητριακά, οι ηλιόσποροι, το καστανό ρύζι και τα κρεμμύδια.

Η πρόσληψη του σεληνίου στη Βόρεια Ευρώπη έχει γενικά μειωθεί αρκετά τις τελευταίες δεκαετίες. Τη δεκαετία του ‘70, οι προσλήψεις ήταν περίπου 60-70 μg ημερησίως, ενώ σήμερα η πρόσληψη εκτιμάται μόνο σε 30 μg ημερησίως για τις γυναίκες και 40 μg αντίστοιχα για τους άντρες, ποσότητα που αντιστοιχεί στη μισή περίπου της συνιστώμενης ημερησίως.

Υπερκατανάλωση

Συμπτώματα σεληνίωσης (εξαιρετικά υψηλών επιπέδων σεληνίου) μπορούν να περιλαμβάνουν αρθρίτιδα, εύθραυστα νύχια, άσχημη μυρωδιά αναπνοής, γαστρεντερικές παθήσεις, απώλεια μαλλιών, βλάβη στο ήπαρ και στα νεφρά, μεταλλική γεύση στο στόμα, χλομάδα και απώλεια δοντιών. Δεν θα πρέπει να λαμβάνεις πάνω από 400 mcg σεληνίου καθημερινά, εκτός και αν στο έχει συνταγογραφήσει ο διατροφολόγος σου. Τα βραζιλιάνικα φιστίκια περιέχουν αρκετό σελήνιο. Έτσι, αν λαμβάνεις συμπλήρωμα σεληνίου ή πολυβιταμίνη που περιέχει 200 mcg σεληνίου, μην καταναλώνεις βραζιλιάνικα φιστίκια. Οι Έλληνες δεν συνηθίζουμε να τρώμε βραζιλιάνικα φιστίκια και εκτός αυτού τα φιστίκια αυτά είναι πολύ ακριβά.

Αξίζει να δείτε...

Σνακ για τα μωρά!

Ένα ερώτημα που απασχολεί πολλές μητέρες είναι το πώς θα εξασφαλίσουν την ποικιλία στη διατροφή …