Τετάρτη , Οκτώβριος 24 2018
Home / Βιταμίνες / Πόσα γνωρίζουμε για τον χαλκό; Ένα τόσο σημαντικό ιχνοστοιχείο για την υγεία μας

Πόσα γνωρίζουμε για τον χαλκό; Ένα τόσο σημαντικό ιχνοστοιχείο για την υγεία μας

Ο χαλκός βρίσκεται σε όλα τα όργανα και τους ιστούς του ανθρώπινου σώματος σε συγκεντρώσεις που κυμαίνονται από λίγα ppm μέχρι και αρκετές εκατοντάδες ppm, είναι συνήθως συνδεδεμένος με πρωτεΐνες ή οργανικές ενώσεις και όχι ως ελεύθερο ιόν.
Ο Χαλκός βοηθάει το σώμα να απορροφήσει και να χρησιμοποιήσει το σίδηρο, συμμετέχει δε στο σχηματισμό των οστών, ενώ είναι απαραίτητος (συνεργικά με τη βιταμίνη C και τον ψευδάργυρο) στο σχηματισμό της ελαστίνης, ενός βασικού συστατικού του δέρματος, των οστών και του συνδετικού ιστού.
Επιπλέον, ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα, βοηθάει στη διατήρηση του μυϊκού τόνου, συμμετέχει στη διαδικασία παραγωγής ενέργειας, στην επούλωση πληγών, στον καθορισμό του χρώματος των μαλλιών και της επιδερμίδας, στο σχηματισμό της μυελίνης, που είναι το προστατευτικό περίβλημα των νεύρων.
Eίναι σημαντικός για το ανοσοποιητικό σύστημα, μελέτες δε σε ζώα έχουν δείξει ότι η ανεπάρκεια του αυξάνει την ευαισθησία στις λοιμώξεις και το ποσοστό θανάτων από αυτές.

Ο χαλκός έχει επίσης αντιφλεγμονικές ιδιότητες και είναι αποτελεσματικός σε ορισμένους αρθριτικούς. Αυτό εξηγεί γιατί τα βραχιόλια χαλκού είναι μερικές φορές αποτελεσματικά, δεδομένου ότι ο χαλκός διαλύεται σιγά – σιγά από τον ιδρώτα και απορροφάται από το δέρμα.

Στο πλαίσιο της μελέτης που πραγματοποίησαν ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Ρότσεστερ στη Νέα Υόρκη, φάνηκε ότι τα υπερβολικά επίπεδα χαλκού οδηγούσαν στην ανικανότητα του εγκεφάλου να απαλλαχθεί από την πρωτεΐνη β-αμυλοειδές, που συνδέεται με την εμφάνιση της νόσου Αλτσχάιμερ.

Έχει σημαντικό ρόλο:

– στη δέσμευση των ελεύθερων ριζών
– στην απορρόφηση του σιδήρου
– στο σχηματισμό των οστών
– στο σχηματισμό της ελαστίνης, ενός βασικού συστατικού του δέρματος, των οστών και του συνδετικού ιστού.
– στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος
– στη διατήρηση του μυϊκού τόνου
– στην επούλωση πληγών
– στον καθορισμό του χρώματος των μαλλιών και της επιδερμίδας
– στο σχηματισμό της μυελίνης που είναι το προστατευτικό περίβλημα των νεύρων.

Συνιστώμενη Ημερήσια Δόση

Ανώτατο ασφαλές επίπεδο για ημερήσιο συμπλήρωμα = 5mg
Δεν υπάρχει Συνιστώμενη Ημερήσια Δόση (Recommended Daily Allowance, RDA) από την ΕΕ.
Ο Βρετανικός Δείκτης Αναφοράς (Reference Nutrient Intake, RNI) για τη διατροφική δόση είναι 1,2mg για τους ενήλικες, με τα υψηλότερα ποσά να απαιτούνται από γυναίκες σε θηλασμό.
Ο χαλκός απορροφάται κυρίως στο λεπτό έντερο, µε µια µικρή ποσότητα αυτού να απορροφάται στο στοµάχι. Η απορρόφηση πραγµατοποιείται πιθανόν µέσω σύνδεσης σε φορέα µεταφοράς σε χαµηλές συγκεντρώσεις, και µέσω παθητικής διάχυσης σε υψηλές συγκεντρώσεις. Η απορρόφησή του ποικίλλει ανάλογα με την ποσότητα που προσλαμβάνεται. Έτσι σε λήψη 7,5mg χαλκού απορροφάται το 12% ενώ σε λήψη 0,8mg απορροφάται το 56%. Η απορρόφησή του μπορεί να φτάσει και το 71% αν η λήψη του είναι μεταξύ 0,96mg –1,2mg την ημέρα. Η απορρόφηση του χαλκού πιθανόν να µειώνεται λόγω παρουσίας αλάτων του φυτικού οξέος (βρίσκονται σε τρόφιµα πλούσια σε φυτικές ίνες), καθώς και από την παρουσία πολυσακχαριτών εκτός του αµύλου (διαιτητικές ίνες), αλλά οι συνιστώµενες προσλήψεις για τρόφιµα που περιέχουν φυτικές ίνες πιθανότατα δεν θέτουν την απορρόφηση του χαλκού σε κίνδυνο.
Απέκριση. Η απέκκριση του χαλκού γίνεται διαµέσου της χολής στα κόπρανα. Μικρές ποσότητες εκκρίνονται στα ούρα, στον ιδρώτα και από τα νεκρά κύτταρα της επιδερµίδας.

Ανεπάρκεια. 

Κλινικά η εμφανής ανεπάρκεια χαλκού είναι σχετικά ασυνήθιστη.  Ένα από τα πιο κοινά κλινικά σημάδια της ανεπάρκειας χαλκού είναι μια αναιμία που δεν ανταποκρίνεται στη θεραπεία σιδήρου αλλά διορθώνεται από τη συμπλήρωση χαλκού. Η ανεπάρκεια χαλκού μπορεί επίσης να οδηγήσει σε μη ομαλούς χαμηλούς αριθμούς λευκών αιμοσφαιρίων γνωστών ως φαγοκύτταρα (φαγοκυτταρική πενία), μια πάθηση που μπορεί να συνοδευτεί από την αυξανόμενη ευαισθησία στη μόλυνση. Επίσης η ανεπάρκεια χαλκού οδηγεί σε εμφάνιση αποχρωματισμού δέρματος και μαλλιών, μειωμένη λειτουργία ανοσοποιητικού συστήματος. Η οστεοπόρωση και άλλες ανωμαλίες της ανάπτυξης των οστών σχετικές με την ανεπάρκεια χαλκού είναι οι πιο κοινές στα ανεπαρκή σε χαλκό νήπια με χαμηλό βάρος γέννησης και τα μικρά παιδιά. Το γάλα της αγελάδας είναι σχετικά φτωχό σε χαλκό και οι περιπτώσεις της ανεπάρκειας χαλκού έχουν αναφερθεί στα υψηλού κινδύνου νήπια και τα παιδιά που ταΐζονται μόνο με γάλα αγελάδας.

Πηγές χαλκού

Ο χαλκός βρίσκεται στα οστρακοειδή, το κρέας (συκώτι, νεφρά), τα δημητριακά ολικής άλεσης, τους ξηρούς καρπούς, τα φασόλια, τη σοκολάτα, το κακάο, τις πατάτες, τα σκούρα πράσινα λαχανικά και κάποια αποξηραμένα φρούτα όπως τα δαμάσκηνα. Καθώς ο χαλκός βρίσκεται σε μια μεγάλη ποικιλία τροφών συνήθως δεν χρειάζονται τα συμπληρώματα.
Τροφὲς mg/100 gr.
Μανιτάρια => 6
Συκώτι => 3,7
Στρείδια =>3,4
Μύδια =>3,2
Σιτάρι =>2,9
Θυμάρι =>2,4
Ἀστακὸς =>2,2
Μαῦρο =>πιπέρι 2,1
Μέλι =>1,7
Φουντούκια => 1,4
Καρύδια => 0,9
Γαρύφαλλα => 0,87
Σολωμὸς => 0,8
τζίνσεγκ => 0,75
Φακὲς => 0,71
Ἀμύγδαλα => 0,68
Μπανάνα =>0,51
Ἀβοκάντο =>0,39
Καρύδα => 0,39
Ρύζι =>0,36

Toξικότητα

Τοξικότητα από χαλκό είναι σπάνιες, χρειάζονται δε δόσεις 300 – 500 φορές μεγαλύτερες των κανονικών για να συμβούν.
Σε υπερβολικές δόσεις µπορεί να παρατηρηθεί: Επιγαστραλγία, ανορεξία, ναυτία, εµετός και διάρροια, ηπατική τοξικότητα και ίκτερος, υπόταση, αιµατουρία (αίµα στα ούρα, πόνος κατά την ούρηση), µεταλλική γεύση, σπασµοί και κώµα.
Όσοι πάσχουν από ηπατική ή νεφρική ανεπάρκεια δε θα πρέπει επίσης να λαμβάνουν συμπληρώματα χαλκού χωρίς τη συμβουλή γιατρού. Δε θα πρέπει επίσης να πίνουν από χάλκινες σωληνώσεις, στις οποίες το νερό παραμένει στάσιμο για μεγάλα διαστήματα.
Μια σπάνια γενετική διαταραχή που ονομάζεται νόσος Wilson (ηπατοφακοειδής εκφύλιση) είναι μια πάθηση όπου ο οργανισμός δεν μπορεί να εκκρίνει μεγάλη ποσότητα χαλκού. Αυτό μπορεί να αποβεί μοιραίο.

Αξίζει να δείτε...

Σνακ για τα μωρά!

Ένα ερώτημα που απασχολεί πολλές μητέρες είναι το πώς θα εξασφαλίσουν την ποικιλία στη διατροφή …